Η εργαλειοθήκη της σχολικής θετικής αλλαγής

Η υιοθέτηση νέων πρακτικών για την καλύτερη υποστήριξη της εκμάθησης των μαθητών μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στο σχολείο σας, ενίοτε ακόμη και ραγδαία, ωστόσο αυτό απαιτεί χρόνο και προσπάθεια. Αυτή η εργαλειοθήκη έχει σχεδιαστεί για να σας βοηθήσει να εισαγάγετε νέες προσεγγίσεις στη διδασκαλία και στη μάθηση, βοηθώντας σας να καθορίσετε τους στόχους, καθώς επίσης και τα βήματα για την επίτευξή τους.

Εισαγωγή της αλλαγής στο σχολείο μου

Η πανδημία COVID-19 άσκησε πίεση στα σχολεία να προσαρμοστούν γρήγορα με την εκτάκτου ανάγκης εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Ωστόσο, ως διευθυντής σχολείου, ο ρόλος σας δεν είναι μόνο να ανταποκρίνεστε σε προβλήματα και σε αλλαγές, αλλά είναι επίσης καθοδηγητικός για την βελτίωση της σχολικής πραγματικότητας.  Η υιοθέτηση νέων πρακτικών σε επίπεδο σχολείου, απαιτεί  η πλειονότητα του διδακτικού προσωπικού να αλλάξει τις καθιερωμένες μεθόδους διδασκαλίας τους. Παρόλο που οι εκπαιδευτικοί μπορεί να γνωρίζουν τα οφέλη των νέων πρακτικών,  το να πραγματοποιηθεί όντως αλλαγή σε επίπεδο σχολείου είναι ένα χωριστό ζήτημα. 

Τι πιστεύετε ότι πρέπει να κάνετε ώστε να ενθαρρύνετε τους εκπαιδευτικούς στο σχολείο σας να δοκιμάσουν μια επιθυμητή αλλαγή;

Εάν αποφασίσετε να εφαρμόσετε μια νέα πρακτική στο σχολείο σας, ιδιαίτερα την ψηφιακή διαμορφωτική αξιολόγηση, η συγκεκριμένη εργαλειοθήκη μπορεί να σας βοηθήσει. Έχει σχεδιαστεί για να σας βοηθήσει να καθορίσετε τους στόχους, τα βήματα για την επίτευξή τους, καθώς επίσης τα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους. Η προσέγγιση βασίζεται στη Θεωρία της Αλλαγής (ToC).

©Zsofi Lang - zldrawings.com

©Zsofi Lang - zldrawings.com

Τι είναι η Θεωρία της αλλαγής;

Η Θεωρία της Αλλαγής είναι μια ευρέως χρησιμοποιούμενη μέθοδος για τον σχεδιασμό κοινωνικών καινοτομιών. Χρησιμοποιείται από πολλούς εκπαιδευτικούς με στόχο τη βελτίωση της διδασκαλίας και της μάθησης. Αποτελεί ένα πλαίσιο που βοηθά στην καθοδήγηση του προβληματισμού και σας κατευθύνει να απαντήσετε σε ερωτήσεις που μπορεί να έχετε σχετικά με το ποιον να εμπλέξετε και ποιες σχολικές διαδικασίες να προσαρμόσετε. Πρόκειται για κάτι περισσότερο από μια απλή λίστα ελέγχου. Είναι ένα δομημένο και εύχρηστο εργαλείο καθοδήγησης που μπορεί να σας βοηθήσει να επιτύχετε μια αλλαγή που θέλετε εντός του δικού σας συγκεκριμένου πλαισίου.

Πώς να προωθήσω την αλλαγή στο σχολείο μου;

Κάθε άτομο έχει διαφορετικό επίπεδο γνώσης και ίσως να αντιλαμβάνεται διαφορετικά από εσάς την ψηφιακή διαμορφωτική αξιολόγηση (ΨΔΑ). Η έρευνα στα σχολεία (άρθρο στα Αγγλικά) με τη χρήση της Θεωρίας της Αλλαγής δείχνει πόσο σημαντικό είναι όλοι οι φορείς να έχουν κοινή κατανόηση του στόχου που πρέπει να επιτευχθεί και των ενεργειών που πρέπει να πραγματοποιηθούν. Είναι, επίσης, σημαντικό να διευκρινιστούν τυχόν παρανοήσεις. Για παράδειγμα, ορισμένοι εκπαιδευτικοί ενδέχεται να πιστεύουν ότι θα πρέπει να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη βαθμολόγηση των μαθητικών διαγωνισμάτων, ενώ μερικοί γονείς μπορεί να πιστεύουν ότι τα διαγωνίσματα θα είναι λιγότερα, αν και η ΨΔΑ δεν σχετίζεται απαραίτητα με βαθμούς και εξετάσεις. Εάν μπορείτε να συμφωνήσετε σε ένα κοινό όραμα και ορισμό, αυτό θα ελαχιστοποιήσει τα εμπόδια που οφείλονται σε διαφορές ως προς την κατανόηση.

Οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές είναι αυτοί που θα επηρεαστούν περισσότερο από την αλλαγή που επιδιώκετε. Η συμμετοχή τους στις συζητήσεις για τα σχέδιά σας από την αρχή θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε τις ανάγκες τους και να τις λάβετε υπόψη κατά τον προγραμματισμό των ενεργειών σας. Καθώς οι εκπαιδευτικοί πρόκειται να επενδύσουν χρόνο και προσπάθεια στην εφαρμογή της ΨΔΑ, η δέσμευσή τους είναι σημαντική. Μια τέτοια προσέγγιση χωρίς αποκλεισμούς μπορεί να να αυξήσει την αποδοχή των εκπαιδευτικών. 

Ενώ για ορισμένους εκπαιδευτικούς οι ιδέες σας θα είναι νέες και ενδέχεται να έχουν ακόμη και κάποιες αμφιβολίες, για άλλους μπορεί να είναι ενθαρρυντικές. Εκτός από τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων σε συζητήσεις γύρω από την ΨΔΑ, υποστηρίξτε όσους εκπαιδευτικούς σας πλησιάζουν με νέες ιδέες. Μπορούν να προσθέσουν δυναμική στα σχέδιά σας, ενώ άλλοι εκπαιδευτικοί θα δουν ότι οι ιδέες τους εκτιμώνται και έτσι, μπορεί να εκφράζουν πιο άνετα τις δικές τους απόψεις.

Όπως προτείνεται σε αυτό το βίντεο, μπορείτε να δοκιμάσετε μια νέα πρακτική μικρότερης κλίμακας σε πειραματικό στάδιο. Αυτό θα σας βοηθήσει να δοκιμάσετε τη νέα πρακτική πριν επενδύσετε χρόνο και προσπάθεια στην καθολική της εφαρμογή. Για παράδειγμα, προσκαλέστε μερικούς εθελοντές εκπαιδευτικούς να δοκιμάσουν την ΨΔΑ στην τάξη τους για ένα μόνο εξάμηνο και, στη συνέχεια, αξιολογήστε τα αποτελέσματα. Με βάση αυτά, μπορείτε να προσδιορίσετε τα οφέλη και τους περιορισμούς και να πραγματοποιήσετε αλλαγές στη μέθοδό σας πριν εφαρμόσετε την αλλαγή σε όλο το σχολικό φάσμα. 

 

Εάν οι εκπαιδευτικοί κατανοήσουν τα οφέλη της ΨΔΑ και μάθουν πώς να την εφαρμόζουν, είναι πιο πιθανό να την υιοθετήσουν. Ωστόσο, όπως πρότεινε ο Dylan Wiliam στο βίντεο σχετικά με την εισαγωγή της αλλαγής, μπορεί να μην είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο διστάζουν ορισμένοι εκπαιδευτικοί. Οι εκπαιδευτικοί αυτοί μπορεί να γνωρίζουν πολύ καλά τι λειτουργεί για την τάξη τους καθώς και τα οφέλη της ΨΔΑ, ωστόσο η αλλαγή πρακτικής δεν παύει να αποτελεί μια αλλαγή στη ρουτίνα. Η αλλαγή ρουτίνας σημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί πρέπει να επενδύσουν επιπλέον χρόνο και προσπάθεια για να απομακρυνθούν από κάτι που τους ταιριάζει αρκετά και απαιτεί ελάχιστη προσπάθεια. Ένα κίνητρο μπορεί να τους βοηθήσει να κάνουν την αλλαγή και είναι, επίσης, σημαντικό οι εκπαιδευτικοί να αισθάνονται ότι έχουν υποστήριξη στο ξεκίνημα.

©vegefox.com - stock.adobe.com

Γιατί μπορεί να είναι δύσκολη η αλλαγή;

Γιατί μερικοί άνθρωποι είναι πιο δεκτικοί στην αλλαγή, ενώ άλλοι είναι πιο επιφυλακτικοί; Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε γιατί ορισμένοι εκπαιδευτικοί δεν δέχονται αλλαγές στην πρακτική τους. Παρατίθενται μερικοί λόγοι.

Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να έχει πολύ διαφορετική κατανόηση της διαμορφωτικής αξιολόγησης ή γενικότερα της αλλαγής στο σχολείο. Ένας τρόπος για να ελέγξετε τις διαφορές στην κατανόηση είναι να πραγματοποιήσετε τη δική σας διαμορφωτική αξιολόγηση, ρωτώντας τι πιστεύουν ότι είναι η διαμορφωτική αξιολόγηση και ποια είναι τα οφέλη ή οι κίνδυνοι που μπορεί να έχει για το σχολείο αυτή η πρωτοβουλία. Οι εκπαιδευτικοί σας μπορεί να έχουν διαφορετική άποψη από εσάς σχετικά με τον πιθανό αντίκτυπο της πρωτοβουλίας σας. Εάν συμβαίνει αυτό, συγκρίνετε ιδέες και ενσωματώστε τις προτάσεις τους στο τελικό σας σχέδιο.

Ορισμένοι εκπαιδευτικοί μπορεί να μην εμπιστεύονται την πρωτοβουλία, επειδή θεωρούν ότι δεν λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντά τους. Αυτό μπορεί, επίσης, να πηγάζει από μια γενική έλλειψη εμπιστοσύνης προς τη σχολική ηγεσία. Ελαχιστοποιήστε την αντίληψη ότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία από πάνω προς τα κάτω συμπεριλαμβάνοντας, για παράδειγμα, τους εκπαιδευτικούς στον σχεδιασμό της πρωτοβουλίας και ενημερώστε τους όσο το δυνατόν λεπτομερέστερα αναφορικά με τις προθέσεις σας. 

Αλλαγή σημαίνει αβεβαιότητα, η οποία μπορεί να είναι αγχωτική. Ορισμένοι εκπαιδευτικοί μπορεί να αντιστέκονται, επειδή δεν επιθυμούν αλλαγή στη ρουτίνα και στην καθιερωμένη πρακτική. Μπορεί να είναι δύσκολο να το προσδιορίσουμε, καθώς αυτοί οι εκπαιδευτικοί μπορεί, επίσης, να διστάζουν να παραδεχτούν ότι ανησυχούν για την ικανότητά τους να προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση. Είναι σημαντικό η ηγεσία του σχολείου να αναπτύξει μια νοοτροπία σύμφωνα με την οποία θα είναι ασφαλές να γίνονται συζητήσεις σχετικά με αυτό το θέμα. Εάν η αυτοαποτελεσματικότητα είναι η πηγή της αντίστασης, τότε οι εκπαιδευτικοί ενδέχεται να υποστηρίξουν την πρωτοβουλία και να συμφωνήσουν ότι μπορεί να είναι καλό για το σχολείο να έχουν την ευκαιρία να ενισχύσουν τις κατάλληλες ικανότητες.  
Εάν οι εκπαιδευτικοί υποστηρίζονται μέσω κατάρτισης, καθοδήγησης και ανταλλαγής μεταξύ συναδέλφων, μπορεί να είναι πιο ανοιχτοί στην υιοθέτηση νέων πρακτικών. Είναι, επίσης, σημαντικό να αναγνωριστεί ότι η πρωτοβουλία μπορεί να απαιτήσει περισσότερη προσπάθεια από τους εκπαιδευτικούς. Εάν ισχύει αυτό, μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό να ενταχθούν εκπαιδευτικοί που είναι απασχολημένοι, σε μεταγενέστερο στάδιο στην πρωτοβουλία.

Το πρότυπο

Η εργαλειοθήκη προσφέρει ένα σαφές πρότυπο δομημένο γύρω από 8 διαβαθμισμένα κριτήρια αξιολόγησης, περιγράφοντας τα βήματα που απαιτούνται για να επιφέρει θετική αλλαγή. Αυτό το εκπαιδευτικό βίντεο κινουμένων σχεδίων εξηγεί πώς ο Michael, επικεφαλής σχολείου από τη Δανία, ολοκλήρωσε αυτό το πρότυπο. Το πρότυπο προσαρμόζεται στο σχολικό πλαίσιο από την εργαλειοθήκη της Θεωρίας της Αλλαγής της Nesta.

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα σχετικά με την ηγεσία του σχολείου, ανατρέξτε στο δωρεάν διαδικτυακό μάθημα «Μαθαίνοντας την Ηγεσία με σκοπό την Αλλαγή» το οποίο παρέχει, επίσης, ορισμένα υποδειγματικά σχέδια δράσης της Θεωρίας της Αλλαγής από τους διευθυντές σχολείων.

 

 

 

Συμπληρώνοντας το πρότυπο

Σας προσκαλούμε να δημιουργήσετε το δικό σας σχέδιο Θεωρίας της Αλλαγής με στόχο να εισαγάγετε πρακτικές ΨΔΑ στο σχολείο σας. Κατεβάστε το πρότυπο έγγραφο από εδώ και ανατρέξτε στο ολοκληρωμένο παράδειγμα του Michael εδώ. Δείτε παρακάτω τις επεξηγήσεις για κάθε πεδίο, ώστε να συμπληρώσετε το πρότυπο.

 

Ποιες είναι οι βασικές βελτιώσεις τις οποίες στοχεύετε ή οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το σχολείο σας, τις οποίες μπορείτε να αντιμετωπίσετε με την ΨΔΑ; Τι ακριβώς σκοπεύετε να επιτύχετε με την ΨΔΑ στο σχολείο σας; Το πρώτο βήμα είναι να καθοριστεί με σαφήνεια η βελτίωση που πρέπει να εφαρμοστεί ή το πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί, όπως επίσης και το όραμα. Αυτό θα σας βοηθήσει να ορίσετε παράγοντες αλλαγής στη σχολική σας κοινότητα και τις ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβείτε.

Ποιον θα προσεγγίζατε πρώτα μεταξύ των εκπαιδευτικών σχετικά με την ΨΔΑ; Λιγότερη αντίσταση ίσως συναντήσετε αν προσεγγίσετε πρώτα εκπαιδευτικούς που είναι ανοιχτοί στο να δοκιμάσουν νέες πρακτικές ή εκπαιδευτικούς που εφαρμόζουν ήδη διαμορφωτική αξιολόγηση ή χρησιμοποιούν ψηφιακά εκπαιδευτικά εργαλεία. Μπορούν να σας βοηθήσουν να προγραμματίσετε τις ενέργειές σας και να συμπληρώσετε το πρότυπο, καθώς και να αποτελέσουν τους παράγοντες αλλαγής στην πρωτοβουλία σας.

Εάν ορίσετε τις ενέργειες και τα αποτελέσματά σας με σαφή και συγκεκριμένο τρόπο, θα είναι πιο εύκολο να καταλάβετε πώς να γνωρίζετε ότι αυτά τα αποτελέσματα πράγματι επιτυγχάνονται. Για παράδειγμα, μπορεί να σχεδιάσετε να παρέχετε εκπαίδευση σχετικά με τον τρόπο χρήσης μιας διαδικτυακής πλατφόρμας επικοινωνίας για διαμορφωτική αξιολόγηση. Εάν αναμένετε ότι ένα από τα αποτελέσματα θα είναι ότι οι εκπαιδευτικοί παρέχουν περισσότερη ανατροφοδότηση στους μαθητές που χρησιμοποιούν αυτήν την πλατφόρμα, οι εκπαιδευτικοί σας και εσείς μπορείτε να παρατηρήσετε αν πράγματι υπάρχει συνολική αύξηση ανατροφοδότησης σε σύγκριση με πριν από την εκπαίδευση.

Γιατί επιλέξατε μια συγκεκριμένη ενέργεια έναντι μιας άλλης; Για παράδειγμα, μπορεί να νομίζετε ότι η ομότιμη μάθηση μεταξύ των εκπαιδευτικών μπορεί να είναι μια καλύτερη εκπαιδευτική προσέγγιση από το να προσκαλείτε εξωτερικούς ειδικούς για να πραγματοποιήσουν εκπαιδευτικές συνεδρίες σχετικά με την ΨΔΑ στο σχολείο σας. Γιατί; Τα στοιχεία που περιγράφονται στο πρότυπο μπορεί να καθοδηγούν τους προβληματισμούς σας σε κάθε βήμα. Όλοι έχουμε γνωστική προκατάληψη, η οποία μας οδηγεί να σκεφτούμε ότι κάτι θα λειτουργήσει κάνοντας υποθέσεις για την αποτελεσματικότητά του. Μήπως οι υποθέσεις σας βασίζονται σε προηγούμενες εμπειρίες και παρατηρήσεις; Εξακολουθούν να ισχύουν στο πλαίσιο του σχολείου σας; Είναι καλό να αφιερώσετε λίγο χρόνο για να εξετάσετε αυτές τις υποθέσεις και να δείτε αν βασίζονται σε ισχυρά θεμέλια. Συζητήστε τα με τους συναδέλφους σας και προβείτε σε αναθεωρήσεις, εάν είναι απαραίτητο.