Ενσωμάτωση της τεχνολογίας για εξατομίκευση της μάθησης
Περίληψη
Οι ψηφιακές πλατφόρμες είναι δυνατό να διευκολύνουν τη διαμορφωτική αξιολόγηση και την ανταλλαγή δεδομένων και πρακτικών μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών σε διάφορα μαθήματα εντός του ίδιου σχολείου. Στο σχολείο San Gregorio, το πρόγραμμα «School 365» (Escuela 365) παρέχει τα κατάλληλα εργαλεία για την αποτελεσματική συνεργασία γονέων, εκπαιδευτικών και μαθητών. Στο πρόγραμμα, οι εκπαιδευτικοί είχαν ρόλο μέντορα όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και μεταξύ οικογενειών και μαθητών. Τέλος, οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί είχαν έναν κοινόχρηστο χώρο για να πραγματοποιούν τη συνεργατική εργασία και την αξιολόγησή τους.
Μπορείτε να κατεβάσετε αυτό το άρθρο σε μορφή PDF εδώ
Το πλαίσιο της δράσης
Στην Ισπανία προβλέπεται νομοθετικά ότι η αξιολόγηση των μαθητών πρέπει να είναι συνεχής, διαμορφωτική και ολοκληρωμένη. Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, έχει ουσιαστική σημασία οι εκπαιδευτικοί να ενσωματώνουν την τεχνολογία όχι μόνο στην καθημερινή διδακτική πρακτική τους, αλλά και στην αξιολόγηση των μαθητών τους.
Επίσης, συνιστάται στους εκπαιδευτικούς να εφαρμόζουν στρατηγικές που περιλαμβάνουν τη συμμετοχή των μαθητών στην αξιολόγηση των επιτευγμάτων τους. Το εθνικό πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνει ευκαιρίες αυτοαξιολόγησης και αξιολόγησης από συμμαθητές, σε μαθήματα όπως η ισπανική γλώσσα, οι ξένες γλώσσες, η βιολογία, η επιστήμη και τεχνολογία και η φυσική αγωγή. Όλα τα μαθήματα έχουν στρατηγικές για την ανάπτυξη βασικών ικανοτήτων. Αυτό ενθαρρύνει τους μαθητές να αναλογίζονται τα αδύναμα και τα δυνατά τους σημεία. Τους ενθαρρύνει, επίσης, να συμμετέχουν σε δραστηριότητες συνεργασίας με τους συμμαθητές τους και να παρακολουθούν την πρόοδό τους. Ενισχύει τα κίνητρά τους για μάθηση και αυτοαποτελεσματικότητα, ευνοώντας με αυτόν τον τρόπο την αυτόνομη μάθηση.
Το San Gregorio είναι σχολείο χρηματοδοτούμενο από τον οργανισμό Christian La Mennais Brothers και βρίσκεται στο Aguilar de Campoo, μια πόλη της βόρειας Ισπανίας με πληθυσμό 7.000 κατοίκων. Το San Gregorio είναι ένα σχολείο αγροτικής περιοχής, με 500 μαθητές, που προσφέρει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα La Mennais, στο οποίο συνδυάζονται η πίστη, ο πολιτισμός και η ζωή. Το σχολείο επιδιώκει τη γνωστική, ηθική και πνευματική ανάπτυξη των μαθητών του, αναπτύσσοντας έτσι την ικανότητα συνεργασίας με άλλους, ενώ τους προετοιμάζει για το μέλλον. Οι τρεις θεμελιώδεις άξονες εργασίας του σχολείου είναι: η συμπεριφορά, οι ικανότητες και οι αξίες.
Οι εκπαιδευτικές συνεδρίες των μαθητών πραγματοποιήθηκαν εντατικά τη 2η ημέρα του προγράμματος, με θέμα τη γνωριμία με τις εφαρμογές και την αναγνώρισή τους, και την 3η ημέρα με πρακτικά εργαστήρια. Τα περιοδικά εργαστήρια που περιλάμβαναν αλλαγές και ενημερώσεις σχετικά με την εφαρμογή διεξήχθησαν αργότερα, ως επαναληπτικά σεμινάρια. Αφού πρώτα εκπαιδεύθηκαν, οι εκπαιδευτικοί ανέλαβαν την εκπαίδευση των μαθητών.
Το πρόγραμμα Escuela 365 (School 365) είναι μια πρωτοβουλία που υλοποιήθηκε από το σχολείο San Gregorio με στόχο την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της τεχνολογίας στην τάξη και έχει στόχο τη βελτίωση της εξατομίκευσης της μάθησης, καθώς και την ενίσχυση των δεξιοτήτων ΤΠΕ των μαθητών, οι οποίες είναι απαραίτητες στον ψηφιοποιημένο κόσμο.
Το επίσημο πρόγραμμα σπουδών δεν υποστηρίζει, είτε ως προς την κατάρτιση είτε ως προς τους πόρους, την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στα σχολεία για τη συνεχή βελτίωση των μαθητών. Για αυτόν τον λόγο, είναι αναγκαίο να παρασχεθούν τα απαραίτητα εργαλεία για την εξατομίκευση της εκπαίδευσης των μαθητών και να βοηθηθούν ώστε να επιτύχουν το καλύτερο δυνατό στο πλαίσιο των δυνατοτήτων τους.
Η εισαγωγή των εργαλείων της Microsoft ήταν μια οικονομική πρόκληση που ξεπεράσαμε χάρη στους γονείς που συμμετείχαν στην ανάπτυξη του έργου. Ευτυχώς, χρειάστηκε να επενδύσουμε μόνο στις εφαρμογές της Microsoft, καθώς όλοι οι μαθητές διέθεταν ήδη ψηφιακές συσκευές.
Ο συντονιστής καινοτομίας, ο οποίος ορίστηκε από τη διοίκηση του σχολείου, ανέπτυξε την πρόταση για το εν λόγω πρόγραμμα. Οι οικογένειες συμμετείχαν όχι μόνο μέσω δωρεών, αλλά και μέσω της δέσμευσής τους να παρακολουθούν και να εποπτεύουν την πρόοδο των παιδιών τους.
Τα δεδομένα μάθησης αποθηκεύονται στους διακομιστές της Microsoft, γεγονός που εγγυάται τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία περί προστασίας δεδομένων στην Ισπανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ψηφιακά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν
Το σχολείο χρησιμοποιεί κατά κανόνα το περιβάλλον εργασίας Microsoft 365. Αυτό περιλαμβάνει:
- Το Teams για επικοινωνία και ασύγχρονη εργασία σε ομάδες.
- Το OneNote για συνεργασία μεταξύ των μαθητών και για να παρακολουθούν οι εκπαιδευτικοί την εργασία τους και να τους παρέχουν ανατροφοδότηση.
- Το OneDrive για κοινή χρήση εγγράφων.
- Το Stream για καταγραφή και κοινή χρήση βίντεο.
Επιπλέον, χρησιμοποιείται το Flipgrid για συζήτηση θεμάτων με κοινή χρήση βίντεο που έχουν καταγραφεί από τους μαθητές.
Παρά την έλλειψη επίσημης υποστήριξης, το σχολείο κατάφερε να εξασφαλίσει τη χρήση του περιβάλλοντος της Microsoft με την υποστήριξη των γονέων. Οι εκπαιδευτικοί έλαβαν για πρώτη φορά πρακτική κατάρτιση. Όλοι οι εκπαιδευτικοί έλαβαν το σήμα Microsoft Innovative Educator, ενώ οι μισοί από αυτούς έλαβαν πιστοποίηση ως εκπαιδευτές της Microsoft για να μπορούν να λειτουργήσουν και σε αυτόν τον ρόλο. Μετά την αρχική τους κατάρτιση το 2016, σε κάθε στάδιο ορίστηκαν συγκεκριμένοι εκπαιδευτικοί για την υποστήριξη και τη συνεχιζόμενη κατάρτιση των συναδέλφων τους.
Η πιστοποίηση του ημίσεος των εκπαιδευτικών του σχολείου αποτελεί, επίσης, προαπαιτούμενο για την κατηγοριοποίηση του σχολείου ως «Microsoft School». Η κατηγοριοποίηση αυτή δίνει τη δυνατότητα στο σχολείο να δοκιμάζει τις λύσεις εκπαίδευσης της εταιρείας σε έκδοση beta και να συμμετέχει σε ομάδες εργασίας που παρέχουν ανατροφοδότηση στις ομάδες ανάπτυξης της Microsoft για τη βελτίωση των προϊόντων τους.
Στη συνέχεια, οι καταρτισμένοι εκπαιδευτικοί επέβλεψαν την κατάρτιση των μαθητών και των γονέων. Ήταν μια πρόκληση για τους 46 εκπαιδευτικούς, οι οποίοι ανέλαβαν την κατάρτιση τουλάχιστον 600 μαθητών και 450 οικογενειών. Όλα τα μαθήματα επαναλήφθηκαν με πρακτικά εργαστήρια, ώστε οι οικογένειες να μπορούν να παρακολουθούν την πρόοδο των παιδιών τους.
Το πρόγραμμα Escuela 365 έχει στόχο τη βελτίωση της εξατομίκευσης της μάθησης των παιδιών. Οι δράσεις βασίζονται στην πλατφόρμα εκμάθησης της Microsoft, που προσφέρει πολλά εργαλεία. Για παράδειγμα, οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν το OneNote ως συνεργατικό σημειωματάριο, γεγονός που διευκολύνει, επίσης, την εποπτεία της ομαδικής εργασίας των μαθητών και την παροχή ανατροφοδότησης. Οι μαθητές χρησιμοποιούν το Sway για τη δημιουργία ιστότοπων και ψηφιακών χαρτοφυλακίων.
Ωστόσο, η πλατφόρμα εκμάθησης χρειαζόταν μια πηγή προσαρμόσιμου περιεχομένου για να έχουν τη δυνατότητα οι εκπαιδευτικοί να αναπτύξουν τα μαθήματα τους. Η AulaPlaneta παρέχει μία πλατφόρμα ενεργών μεθοδολογιών με δυνατότητα επεξεργασίας, και έτσι οι εκπαιδευτικοί βρήκαν σε αυτήν το τέλειο συμπλήρωμα του περιβάλλοντος της Microsoft συνδυάζοντας τα δύο εργαλεία.
Το σχολείο υλοποιεί διεπιστημονικά προγράμματα που ενθαρρύνουν τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία για την επίτευξη εκπαιδευτικών συνεργειών. Με τα μαθητικά προγράμματα στόχος είναι να γίνουν οι μαθητές δημιουργοί περιεχομένου και οι εκπαιδευτικοί να τους καθοδηγούν σε αυτή τη διαδικασία. Οι εργασίες τους πρέπει, επίσης, να καλύπτουν τις βασικές ικανότητες που καθορίζονται από το πρόγραμμα σπουδών.
Για παράδειγμα, το σχολείο υλοποίησε προγράμματα που καλύπτουν ολόκληρα εκπαιδευτικά στάδια και εφαρμόζονται σε όλα τα μαθήματα κατά τη διάρκεια ενός σχολικού έτους, όπως το πρόγραμμα «A Fishbowl of Emotions» (αρχικός τίτλος στα ισπανικά La Pecera de las emociones και στα ελληνικά, σε ελεύθερη μετάφραση, «Μια γυάλα συναισθήματα»). Το πρόγραμμα δίδαξε στους μαθητές τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης που έχουν οριστεί από τα Ηνωμένα Έθνη, μέσω της συναισθηματικής μάθησης. Το πρόγραμμα βραβεύτηκε με το Εθνικό Βραβείο Vicente Ferrer.
Στα προγράμματα αυτά συμμετέχουν μαθητές από την 5η τάξη μέχρι την τελευταία τάξη της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπου η χρήση συσκευών είναι υποχρεωτική στην τάξη. Τα προγράμματα είναι προσαρμοσμένα σε κάθε ηλικιακή ομάδα, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο ανάπτυξης των μαθητών.
.
Εικόνα 1 Σελίδα από χαρτοφυλάκιο που δημιουργήθηκε από έναν μαθητή στο MS Teams
Την πρώτη εβδομάδα του προγράμματος, οι εκπαιδευτικοί κάνουν μια προκαταρκτική εκπαίδευση στους μαθητές για να εξοικειωθούν με τα εργαλεία της Microsoft. Αυτή η εκπαίδευση είναι απαραίτητο να επαναλαμβάνεται σε κάθε εναρκτήριο μάθημα για ανανέωση των δεξιοτήτων τους.
Οι μαθητές καλούνται να δημιουργήσουν τα ψηφιακά χαρτοφυλάκιά τους, τα οποία θα περιέχουν όλες τις εργασίες τους κατά τη διάρκεια του προγράμματος, μέσω μιας περιγραφής του διεπιστημονικού προγράμματος.
Τα προγράμματα έχουν σχεδιαστεί με τρόπο τέτοιο ώστε να δοθεί η ευκαιρία στους μαθητές να πραγματοποιούν επιστημονικές εργασίες, λειτουργώντας ως επιστήμονες του προγράμματος. Για να επιτευχθεί αυτό, οι δραστηριότητες επικεντρώνονται στη συλλογή και την ανάλυση δεδομένων από την έρευνα και τις παρατηρήσεις των μαθητών και στην απόκτηση γνώσεων από αυτό το σημείο εκκίνησης.
Οι στόχοι των προγραμμάτων περιλαμβάνουν:
- Την πραγματοποίηση αλλαγής μεθοδολογίας στην τάξη με βάση την επιστημονική μέθοδο
- Να καταστεί δυνατή η χρήση εκπαιδευτικών εφαρμογών πολυμέσων
- Τη χρήση τυπικής και ανοικτής μορφής για την εύρεση δεδομένων
- Τη δημιουργία ενός πιο ισχυρού, απλού και διακριτού περιβάλλοντος σχεδιασμού δραστηριοτήτων, προσαρμόζοντάς το στα χαρακτηριστικά των μαθητών
- Τη δημιουργία ενός χώρου όπου θα δημοσιεύονται τόσο οι προτεινόμενες δραστηριότητες όσο και οι εργασίες των μαθητών, ο οποίος θα τους διευκολύνει να μοιράζονται τις εργασίες και το υλικό τους
Έρευνα – Παράγοντες που επηρεάζουν τη χρήση ΤΠΕ στην τάξη
Τα στοιχεία από την Ισπανία έδειξαν ότι, παρότι τα σχολεία έχουν επαρκή πρόσβαση στις ΤΠΕ στην τάξη, η χρήση τους είναι σχετικά σπάνια. Με βάση τα στοιχεία από το ισπανικό δείγμα της Διεθνούς Έρευνας Teaching and Learning Study (TALIS) του ΟΟΣΑ για τη διδασκαλία και τη μάθηση του 2013 (με βάση 3.339 εκπαιδευτικούς από 192 κέντρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης), ο Gil-Flores και οι συνάδελφοί του (2017) διαπίστωσαν ότι η χρήση τους εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα εκπαιδευτικού λογισμικού, την κατάρτιση ΤΠΕ για εκπαιδευτικούς, τη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών, την αυτοαποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών και τα μοτίβα διδασκαλίας. Διαπίστωσαν ότι η διαθεσιμότητα υλισμικού και σύνδεσης στο διαδίκτυο στα σχολεία ήταν λιγότερο σημαντικοί παράγοντες.
Συμπέρασμα
Οι ψηφιακές πλατφόρμες είναι πολύ χρήσιμες για τη μάθηση. Ωστόσο, εξακολουθούν να είναι απλώς εργαλεία. Τα διεπιστημονικά προγράμματα μπορούν να κάνουν τη χρήση τους ουσιαστική. Το κρίσιμο στοιχείο μιας τάξης εξακολουθεί να είναι ο εκπαιδευτικός, αν και ο πρωταγωνιστής, αναμφίβολα, εξακολουθεί να είναι ο μαθητής.
Αυτό το μοντέλο εργασίας μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα σε οποιοδήποτε σχολείο και τάξη. Κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να επικεντρωθεί σε κάτι που έχει διαπιστώσει ότι είναι πιο ελκυστικό στο σχολείο του και πιο πρόσφορο ως προς τον χρόνο υλοποίησης, από προγράμματα τριμήνου μέχρι μεγάλα, ετήσια πολυθεματικά σχολικά προγράμματα ή ακόμα και σύντομα προγράμματα σε ένα συγκεκριμένο μάθημα ή τάξη για να ξεκινήσει σιγά σιγά. Η χρήση εφαρμογών επικοινωνίας και συνεργασίας δίνει σε κάθε μαθητή τη δυνατότητα να μαθαίνει με τον δικό του ρυθμό. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να παρακολουθούν συνεχώς τους μαθητές τους με τρόπο απλό και να αξιολογούν τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία τους. Ενθαρρύνεται η συμμετοχή όλων των μαθητών σε δραστηριότητες στην τάξη, ελαχιστοποιώντας την πιθανότητα ορισμένοι μαθητές να μείνουν πίσω από ακαδημαϊκή ή κοινωνική άποψη.
Η μεθοδολογία αυτή έχει γίνει αποδεκτή από όλα τα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας. Αν και στην αρχή οι γονείς/κηδεμόνες μπορεί να είναι διστακτικοί όσον αφορά τη χρήση υπολογιστή από τα παιδιά, μόλις προχωρήσει η διαδικασία, αναγνωρίζουν τα οφέλη της και την πρόοδο των δεξιοτήτων των παιδιών τους.
Η συνδυαστική χρήση του MS Teams και του OneNote κατέστησε δυνατή την ομαλή επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικών, μαθητών και οικογενειών. Λόγω των αρχικών αμφιβολιών και ανησυχιών που εξέφρασαν οι οικογένειες, όλα τα διαδικτυακά μαθήματα έγιναν ανοικτά όχι μόνο για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές αλλά και για τις οικογένειες. Η αλληλεπίδραση και η αμεσότητα που δημιουργήθηκε μεταξύ των μαθητών και των εκπαιδευτικών παρακολουθούνταν από τους γονείς, οι οποίοι μπορούσαν, επίσης, να ρυθμίσουν τον γονικό έλεγχο των συσκευών στο σπίτι.
Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν πείστηκαν όλες οι οικογένειες να αναπτύξουν ένα πλήρως ψηφιακό περιβάλλον για όλες τις τάξεις. Τουλάχιστον το 10% των οικογενειών μοιράστηκαν τις ανησυχίες τους αναφορικά με τις συνέπειες της χρήσης τεχνολογικών συσκευών από παιδιά. Ως εκ τούτου, τα σχολεία θα πρέπει να εγγυώνται ότι θα είναι σε επαγρύπνηση για κινδύνους που συνδέονται με την προστασία δεδομένων. Αν και όλα τα δεδομένα συλλέγονται σε συμμόρφωση με τη νομοθεσία περί προστασίας δεδομένων στην Ισπανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα σχολεία πρέπει να παραμένουν σε εγρήγορση για τυχόν αλλαγές στις πολιτικές διαχείρισης δεδομένων της Microsoft. Μία πρόσφατη έρευνα στην Ολλανδία υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι αυτό.