Ασφάλεια πληροφοριών και προστασία απορρήτου στα σχολεία της Ολλανδίας
Περίληψη
Ως οργανισμός χρηματοδοτούμενος από το Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού και Επιστημών της Ολλανδίας, το Kennisnet καθοδηγεί τα ολλανδικά σχολεία για την συνθέση ασφαλών βάσεων ΤΠΕ. Τα ψηφιακά εργαλεία στην εκπαίδευση εγείρουν νέα ζητήματα αναφορικά με την προστασία απορρήτου, την ασφάλεια των πληροφοριών, την ανταλλαγή και την ιδιοκτησία δεδομένων σχετικά με τη μάθηση. Για να μπορούν οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τα στοιχεία μάθησης, πρέπει να γνωρίζουν αυτά τα ζητήματα. Επιπλέον, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να θέτουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις. Αυτή η μελέτη περίπτωσης περιγράφει το ολλανδικό μοντέλο σχετικά με τα ζητήματα προστασίας της ιδιωτικής ζωής και ένα πρόγραμμα εργασίας για τη σύναψη κατάλληλων συμφωνιών με τους παρόχους/προμηθευτές σε αυτόν τον τομέα.
Image: Fractal Pictures / Shutterstock.com
Μπορείτε να κατεβάσετε αυτό το άρθρο σε μορφή PDF εδώ.
Γενικό πλαίσιο
Τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στις Κάτω Χώρες έχουν συγκεκριμένο βαθμό αυτονομίας στον τομέα της εκπαίδευσης. Οι μαθητές των δύο τελευταίων σχολικών τάξεων έχουν ένα σχεδόν «εθνικό» πρόγραμμα σπουδών που περιλαμβάνει το 60% των σχεδίων μαθήματος (και ελέγχεται κεντρικά). Το πρόγραμμα σπουδών περιγράφει λεπτομερώς τι πρέπει να γνωρίζουν και να είναι σε θέση να κάνουν. Ωστόσο, η εκπαιδευτική ερμηνεία αυτού εναπόκειται πάντα στους εκπαιδευτικούς, συμπεριλαμβανομένων των μαθησιακών στρατηγικών. Στις Κάτω Χώρες πραγματοποιούνται τελικές εθνικές εξετάσεις μόνο στις δύο τελευταίες τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα σπουδών για τις μικρότερες τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης παρέχει στα σχολεία μεγαλύτερη ελευθερία να κάνουν τις δικές τους επιλογές. Η εποπτεία ασκείται από την Επιθεώρηση της Εκπαίδευσης, έναν οργανισμό που συνδέεται με την κυβέρνηση, αλλά έχει ανεξάρτητο καθεστώς.
Οι πρακτικές διαμορφωτικής αξιολόγησης εξαρτώνται από το κάθε σχολείο και έχουν πολλές μορφές. Χρησιμοποιούνται πολλά ψηφιακά εργαλεία για την προσαρμογή της διδασκαλίας και την προετοιμασία της ανατροφοδότησης, από εργαλεία δημοσκόπησης στην τάξη έως εξαιρετικά εκτενή συστήματα με διαβαθμισμένα κριτήρια αξιολόγησης και προτάσεις παρακολούθησης (ορισμένες με δυνατότητα αυτόματης ανατροφοδότησης).
Πολλά σχολεία χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία για διαμορφωτική αξιολόγηση, επειδή έτσι μπορούν να καταγράφουν πολύ συγκεκριμένες πληροφορίες. Οι εκπαιδευτικοί βλέπουν με μια γρήγορη ματιά τι έχουν μάθει οι μαθητές, πώς βαθμολογήθηκε και τι πρέπει ακόμα να κάνουν. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί διατηρούν ένα αρχείο, όπου μπορούν πάντα να ανατρέχουν και να ελέγχουν πώς έγιναν οι προηγούμενες εργασίες.
Η αξιολόγηση και η ψηφιοποίηση συνδέονται έτσι άρρηκτα μεταξύ τους. Καθώς, όμως, ενισχύεται η προσοχή για τη διαμορφωτική αξιολόγηση, εξίσου εντείνεται και η προσοχή των υπευθύνων χάραξης πολιτικής σε εθνικό επίπεδο. Συνεπώς, πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις όσον αφορά την προστασία απορρήτου και την ασφάλεια των πληροφοριών, όπως θα περιγραφεί στο παρόν έγγραφο στο πλαίσιο των Κάτω Χωρών.
Πιλοτική έρευνα για τη διαμορφωτική αξιολόγηση
Το Leidsche Rijn School (NL) ξεκίνησε μια πιλοτική έρευνα για τη διαμορφωτική αξιολόγηση. Οι μαθητές Fedor, Milan, Souraya και Emma είπαν: «Πλέον επιλέγω τις εργασίες μου και βλέπω ότι η εργασία για το σπίτι μπορεί επίσης να είναι χρήσιμη».
Η πιλοτική έρευνα ξεκίνησε στο 3ο έτος, στο πλαίσιο του ολλανδικού προγράμματος σπουδών για τους μαθητές στο λεγόμενο επίπεδο HAVO (ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση). Όλοι οι μαθητές λαμβάνουν ανατροφοδότηση σχετικά με τις εργασίες που ολοκληρώνουν στην τάξη. Μπορούν, επίσης, να επιλέξουν τον τρόπο με τον οποίο θέλουν να επεξεργάζονται το υλικό, για παράδειγμα μέσω οπτικού υλικού ή σχολικού βιβλίου. Επιπλέον, όλοι οι μαθητές μιλούν με τον μέντορα τους για 15 λεπτά κάθε εβδομάδα. Στη συνέχεια, μιλούν για την πρόοδο του μαθητή, αλλά και για το πώς αισθάνεται.
Η Nelleke Veels, καθηγήτρια Ιστορίας, εξηγεί ότι κάθε μαθητής έχει την ευκαιρία να κάνει ένα τεστ εξάσκησης πριν από την πραγματοποίηση ενός τεστ που πρόκειται να βαθμολογηθεί στο τέλος μιας περιόδου. «Επειδή πρέπει να πληρούμε το πρότυπο μετάβασης από το 3ο στο 4ο έτος, για κάθε μάθημα απαιτούνται 4 βαθμολογημένες εξετάσεις ετησίως. Το τεστ εξάσκησης και οι εργασίες μαζί διασφαλίζουν ότι οι μαθητές γνωρίζουν αν έχουν μάθει το υλικό.»
Η εκπαίδευση βασίζεται όλο και περισσότερο στις ΤΠΕ. Ο όγκος των πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των προσωπικών δεδομένων, της παρακολούθησης των κλικ στον υπολογιστή και των (επίσημων) αποτελεσμάτων διαγωνισμάτων, που καταγράφονται από τα διάφορα συστήματα, αυξάνεται καθημερινά. Συνεπώς, είναι σημαντικό να γίνεται καλή διαχείριση δεδομένων ώστε να μην χάνονται ζωτικές πληροφορίες σχετικά με τη μάθηση.
Η χρήση ψηφιακών εργαλείων είναι εύκολο να καθιερωθεί, αλλά τα σχολεία θα πρέπει να έχουν σαφείς συμφωνίες με τους παρόχους/προμηθευτές. Μια μεγάλη πρόκληση είναι να έρθουν σε επαφή και να θέσουν όρους με διεθνείς προμηθευτές «δωρεάν» προϊόντων. Μερικές φορές είναι ακόμη και αδύνατο ή υπερβολικά δαπανηρό για ένα μόνο σχολείο να το διευθετήσει αυτό. Το απόρρητο δεν αποτελεί τόσο μεγάλο πρόβλημα, αν τα εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους μαθητές με λογαριασμό επισκέπτη ή σε κατάσταση «ανώνυμης περιήγησης» (π.χ. Socrative, Kahoot!). Ωστόσο, όταν ένας μαθητής πρέπει να συνδεθεί ή να εισαγάγει προσωπικά δεδομένα (όπως ονοματεπώνυμaο, ημερομηνία γέννησης ή τόπο διαμονής), τα σχολεία θα πρέπει να γνωρίζουν τις συνέπειες. Ένα παράδειγμα της πολυπλοκότητας της δημιουργίας ενός λογαριασμού σε συνδυαστικές πλατφόρμες, όπως της Google, της Microsoft ή της Apple, περιγράφεται στο παρακάτω άρθρο στα αγγλικά.
Ως εκ τούτου, η εργασία με ψηφιακά εργαλεία για διαμορφωτική αξιολόγηση απαιτεί καλές συμφωνίες, ισχυρή επαγρύπνηση για τους πιθανούς κινδύνους (και γνώση αυτών) και μια επαγγελματική στάση και ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών, των μαθητών, των διοικητικών στελεχών του σχολείου και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Το οικοσύστημα συνολικά είναι υπεύθυνο για την ασφάλεια των πληροφοριών και την προστασία απορρήτου των μαθητών.
Οι ολλανδικοί οργανισμοί θεωρούν υπεύθυνη την Google για τους κινδύνους απορρήτου
Στην εκπαίδευση, όλο και περισσότερα (προσωπικά) δεδομένα αποθηκεύονται και ανταλλάσσονται ψηφιακά. Είναι σημαντικό να γίνεται αυτό με ασφαλή και υπεύθυνο τρόπο. Η έρευνα που ανατέθηκε από το Πανεπιστήμιο του Groningen (RUG) και του Άμστερνταμ (HvA) δείχνει ότι υπάρχουν κίνδυνοι για την προστασία της ιδιωτικότητας που συνδέονται με τη χρήση του Google G Suite. Οι κίνδυνοι περιλαμβάνονται στη συλλογή των λεγόμενων μετα-δεδομένων της Google. Δύο οργανισμοί (οι SURF και SIVON) υποστήριξαν αυτήν την έρευνα και βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις με την Google, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι η Google θα εξαλείψει αυτούς τους κινδύνους όσον αφορά το απόρρητο.
Οι κίνδυνοι απορρήτου έχουν διαπιστωθεί μέσω των λεγόμενων εκτιμήσεων επιπτώσεων σχετικά με την προστασία των δεδομένων (DPIA) στο Google G Suite. Οι DPIA παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο συλλογής των δεδομένων, τι γίνεται με αυτά και τους κινδύνους που ελλοχεύουν. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Ασφάλειας εξήγαγε τις DPIA για την επιχειρηματική έκδοση και το Πανεπιστήμιο του Groningen και το HvA πραγματοποίησαν έρευνα στο Google G Suite Education. Συμμετέχουν, επίσης, το SIVON, το Kennisnet, το Συμβούλιο PO και το Συμβούλιο VO (συμβούλιο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αντίστοιχα).
Ασφάλεια πληροφοριών σημαίνει να τηρούνται συνεκτικά μέτρα για την εξασφάλιση αξιόπιστης παροχής πληροφοριών. Οι πληροφορίες δεν πρέπει να τροποποιούνται (είτε λόγω απάτης είτε με καλή πρόθεση) ούτε να διαγράφονται, ιδίως όταν αφορούν σημαντικά δεδομένα όπως αποτελέσματα εξετάσεων (επιτυχία/αποτυχία) ή χαρακτηρισμούς μάθησης (καλά/μέτρια κλπ).
Η ασφάλεια των πληροφοριών εστιάζει στις παρακάτω πτυχές:
- Διαθεσιμότητα: Ο βαθμός στον οποίο τα δεδομένα ή/και οι λειτουργίες είναι διαθέσιμα την κατάλληλη στιγμή. Αν ένα σχολείο θέλει οι μαθητές να χρησιμοποιούν ένα συγκεκριμένο εργαλείο, π.χ. για ένα κουίζ, το εργαλείο θα πρέπει να είναι προσβάσιμο τη συγκεκριμένη στιγμή. Ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί να συνδεθεί, να χρησιμοποιήσει το εργαλείο, να απαντήσει σε ερωτήσεις. Για παράδειγμα, ο διακομιστής και το εργαλείο θα πρέπει να μπορούν να διαχειρίζονται πολλούς μαθητές που συνδέονται ταυτόχρονα.
- Ακεραιότητα: Ο βαθμός στον οποίο τα δεδομένα ή/και οι λειτουργίες είναι σωστά και πλήρη. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, την περίπτωση τροποποίησης ενός αποτελέσματος εξέτασης. Αν τα δεδομένα αλλάξουν εκ των υστέρων, αυτό μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες.
- Εμπιστευτικότητα: Ο βαθμός στον οποίο η πρόσβαση στα δεδομένα και τις λειτουργίες περιορίζεται σε εκείνους που είναι εξουσιοδοτημένοι για αυτό. Για παράδειγμα, οι γονείς κατά κανόνα δεν θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα άλλων παιδιών. Τα σχολεία θα πρέπει, επίσης, να εξετάσουν κατά πόσο οι μαθητές μπορούν να βλέπουν ο ένας τα αποτελέσματα των εξετάσεων του άλλου.
Η επισφαλής προστασία των πληροφοριών μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητους κινδύνους για το σχολείο, με αποτέλεσμα την οικονομική ζημία και την αμαύρωση της εικόνας του.
Παραβίαση της ασφάλειας των πληροφοριών στο σχολείο Stanislas
Το παράδειγμα του σχολείου Stanislas στο Pijnacker αποτελεί ένα παράδειγμα προς αποφυγή για τα σχολεία. Το σχολείο έλαβε αρκετά μηνύματα από μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς που ανέφεραν ότι εμφανίζονται ακατάλληλες εικόνες ή κείμενα κατά τη διάρκεια των μαθημάτων που γίνονται στο ηλεκτρονικό εργαλείο διάσκεψης Zoom.
Το σχολείο αποφάσισε να σταματήσει αμέσως τη χρήση του Zoom, αφού στους μαθητές προβάλλονταν εικόνες πορνό κατά τη διάρκεια των διαδικτυακών μαθημάτων. Το Stanislas College έχει έξι διαφορετικά σχολεία σε αυτήν την περιοχή. «Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι εικόνες ή τα κείμενα φαίνεται ότι προβάλλονταν από άτομα που δεν σχετίζονται με το σχολείο και τα οποία απέκτησαν παράνομη πρόσβαση στο μάθημα», γράφει το σχολείο σε επιστολή προς τους γονείς.
Το απόρρητο αφορά τα προσωπικά δεδομένα, τα οποία περιλαμβάνουν οποιαδήποτε πληροφορία που μπορεί να ταυτοποιήσει άμεσα ή έμμεσα ένα φυσικό πρόσωπο. Η ανταλλαγή προσωπικών δεδομένων πρέπει να ρυθμίζεται σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς. Ως εκ τούτου, αυτό αφορά άμεσα τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους διευθυντές σχολείων.
Για παράδειγμα, η καταγραφή οφθαλμικών κινήσεων (eye tracking) είναι μια τεχνολογία που εισάγει νέες δυνατότητες στην εκπαίδευση. Τα προβλήματα ανάγνωσης και οι μεθοδολογίες ανάγνωσης μπορούν να καταγραφούν και να βελτιωθούν με στοχευμένη ανατροφοδότηση και προσαρμογή. Όπως, όμως, και η χρήση βιομετρικών στοιχείων ή δεδομένων υγείας, έτσι και αυτή η τεχνολογία εγείρει νέα ζητήματα σχετικά με το απόρρητο.
Eye tracking και διαμορφωτική αξιολόγηση
Οι συσκευές καταγραφής οφθαλμικών κινήσεων (eye trackers) χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, για τη βελτιστοποίηση (εμπορικών) ιστότοπων. Με αυτόν τον τρόπο, οι σχεδιαστές της ιστοσελίδας μπορούν να δουν ακριβώς ποια μέρη του ιστότοπου κοιτάζουν οι χρήστες και για πόσο χρόνο. Κάποια στιγμή οι ερευνητές αποφάσισαν να δοκιμάσουν αυτή την τεχνολογία για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Αλλά ποιοι είναι αυτοί οι σκοποί;
Οι eye trackers μπορούν να καταγράφουν πού κοιτάζουν οι μαθητές στην οθόνη κατά τη διάρκεια μιας εργασίας. Έχοντας αυτά τα δεδομένα, ο εκπαιδευτικός, για παράδειγμα, μπορεί να δει τι είδους λέξεις δυσκολεύονται να διαβάσουν οι μαθητές. Δείτε, επίσης, αυτό το βίντεο (στα αγγλικά), το οποίο εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η καταγραφή οφθαλμικών κινήσεων μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό δυσκολιών ανάγνωσης (π.χ. παράλειψη λέξεων) και να υποστηρίξει τους μαθητές που τις αντιμετωπίζουν.
Οι εκπαιδευτικοί μπορούν, επίσης, να παρακολουθούν αν κάποια στοιχεία σε μια σελίδα αποσπούν ιδιαίτερα την προσοχή, π.χ. αν το βλέμμα αποκλίνει από ορισμένα τμήματα κειμένου. Οι σχεδιαστές μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτές τις πληροφορίες για να προσαρμόσουν και να βελτιώσουν το ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό.
Νέες τεχνολογίες, όπως η καταγραφή οφθαλμικών κινήσεων, τα HoloLenses ή η εικονική πραγματικότητα, θέτουν νέα ζητήματα. Ωστόσο, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής θα πρέπει, επίσης, να γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο κάθε ψηφιακό εργαλείο καταγράφει, επεξεργάζεται και κοινοποιεί απλούστερα δεδομένα, όπως το GPS, η παρακολούθηση κλικ ή ακόμη και το ιστορικό εκδόσεων εγγράφων των μαθητών (π.χ. σε ποια χρονική στιγμή ο μαθητής ολοκλήρωσε μια εργασία). Η λέξη «επεξεργασία» περιλαμβάνει σύμφωνα με τον νόμο τα εξής: συλλογή, καταγραφή, οργάνωση, αποθήκευση, επικαιροποίηση, τροποποίηση, ανάκτηση, παροχή συμβουλευτικής, χρήση, γνωστοποίηση μέσω διαβίβασης, διάδοσης ή οποιασδήποτε άλλης μορφής διάθεσης, συσσωμάτωση, σύνδεση, προφύλαξη, διαγραφή και καταστροφή δεδομένων.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι διαχειριστές ΤΠΕ που είναι υπεύθυνοι για την προστασία του απορρήτου στο σχολείο πρέπει να σκεφτούν προσεκτικά γιατί χρησιμοποιείται ένα εργαλείο, από ποιον, ποιος είναι ο σκοπός και τι πληροφορίες καταγράφονται. Το σχολείο πρέπει να οργανώσει σωστά τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και να ορίσει συγκεκριμένους προμηθευτές με τους οποίους θα συνεργαστεί.
Αυτό σημαίνει, επίσης, ότι ένα σχολείο πρέπει να ενημερώνει σωστά τους γονείς και να προσφέρει κατάρτιση στους εκπαιδευτικούς για τη χρήση ψηφιακών εργαλείων, καθώς και να συζητά με τους μαθητές τους λόγους για τους οποίους ορισμένα εργαλεία είναι ακατάλληλα. Εξάλλου, είναι κάτι που αφορά τους ίδιους τους μαθητές. Αν εκείνους δεν τους βολεύει κάτι, αυτό θα πρέπει να μπορούν να το διαπραγματευτούν. Συνιστάται ιδιαιτέρως να ξεκινήσετε με μια ανάλυση κινδύνου κατά την οργάνωση της ασφάλειας πληροφοριών και της προστασίας απορρήτου.
Προστασία δεδομένων: Ανάλυση κινδύνου στα σχολεία του Leiden
Στις 25 Μαΐου 2018 τέθηκε σε ισχύ ο νέος νόμος περί προστασίας δεδομένων (GDPR ή ΓΚΠΔ στα ελληνικά). Τα 16 δημοτικά σχολεία και τα 2 σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ενός σχολικού συμβουλίου του Leiden (που ονομάζεται SCOL) ορίστηκαν, επίσης, για να εργαστούν επάνω στο θέμα αυτό. Ο Melle Klamer, υπεύθυνος προστασίας δεδομένων (FG στα ολλανδικά) στο SCOL και ο Frits Hekstroe, πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του SCOL, συζητούν σχετικά με την προσέγγισή τους ξεκινώντας με μια ανάλυση κινδύνου:
«Είχαμε αρχικά πραγματοποιήσει μια ανάλυση κινδύνου και τη χρησιμοποιήσαμε ως σημείο αναφοράς για περαιτέρω εργασίες σχετικά με την ασφάλεια και την προστασία των προσωπικών δεδομένων μας)», λέει ο Melle Kramer, υπεύθυνος προστασίας δεδομένων (FG) του SCOL.
Αρχικά, είχαμε συστήσει μια ευρεία ομάδα εργασίας για αυτό το θέμα. Συμπεράναμε γρήγορα ότι ήταν πιο αποτελεσματικό να εργαστούμε με μια μικρή, αφοσιωμένη ομάδα. Στη συνέχεια, ξεκίνησα να συνεργάζομαι με τον γραμματέα του συμβουλίου και με έναν σύμβουλο επικοινωνίας. Πρόκειται για μια ευέλικτη ομάδα που κατάφερε να σημειώσει ταχεία πρόοδο όσον αφορά τα «καυτά» ζητήματα της ανάλυσης κινδύνου. Τα ζητήματα αυτά αφορούσαν τρεις τομείς: πολιτικές, τεχνολογία και συμπεριφορά.»
Ο οργανισμός Schoolinfo που αποσκοπεί στην υποστήριξη σχολείων κατά την ψηφιοποίηση, έχει κάνει αξιόλογο έργο στην Ολλανδία με στόχο να προσδιορίσει καλά εργαλεία για σχολεία και εκπαιδευτικούς που θέλουν να ξεκινήσουν να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία.
Αν το σχολείο χρησιμοποιεί τέτοιες ψηφιακές εφαρμογές, οι οποίες περιλαμβάνουν προσωπικά δεδομένα των μαθητών και του προσωπικού, τότε θα πρέπει να συνάψει ανάλογες συμφωνίες με τον προμηθευτή. Το σχολικό συμβούλιο θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι πληροφορίες αυτές αποθηκεύονται με ασφάλεια και ότι δεν χρησιμοποιούνται καταχρηστικά ή δεν παραβιάζονται. Με αυτόν τον σκοπό, το Kennisnet έχει αναπτύξει δύο έγγραφα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα σχολεία για να συνάψουν κατάλληλες συμφωνίες με τους προμηθευτές. Παρακάτω, μπορείτε να δείτε αμφότερα τα έγγραφα για υποστήριξη των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής:
- Συμφωνία περί απορρήτου για ψηφιακούς εκπαιδευτικούς πόρους (3.0)
- Πρότυπο συμφωνίας επεξεργασίας δεδομένων (3.0)
Η νέα νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων που θέτει ο ΓΚΠΔ, υποχρεώνει το σχολείο να συνάψει συμφωνίες με προμηθευτές σχετικά με την ασφάλεια και την προστασία απορρήτου στη λεγόμενη συμφωνία υπεργολαβίας επεξεργασίας. Αυτό περιλαμβάνει συμφωνίες με προμηθευτές - που ονομάζονται, επίσης, επεξεργαστές - σχετικά με τον χειρισμό των προσωπικών δεδομένων με τον ίδιο τρόπο. Οι συμφωνίες αυτές έχουν δοκιμαστεί εκτενώς νομικά, ωστόσο ενδέχεται να απαιτείται προσαρμογή τους ανάλογα με τη χώρα. Το Kennisnet έχει επίσης καταρτίσει έναν κατάλογο των προμηθευτών που έχουν υπογράψει τη συμφωνία για την προστασία απορρήτου.
Βήμα 1: Ο προμηθευτής έχει ήδη υπογράψει τη συμφωνία προστασίας απορρήτου;
Μπορείτε να ζητήσετε πληροφορίες σχετικά με αυτό από τον προμηθευτή ή να συμβουλευτείτε τη λίστα των υπαρχόντων συμβεβλημένων προμηθευτών. Αν ο προμηθευτής δεν είναι (ακόμα) συμβεβλημένος με τη συμφωνία προστασίας απορρήτου, ζητήστε του να το κάνει.
Βήμα 2: Ζητήστε τη συμφωνία υπεργολαβίας επεξεργασίας από τον προμηθευτή
Σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ, το σχολικό συμβούλιο πρέπει να εξασφαλίσει μια συμφωνία υπεργολαβίας επεξεργασίας. Ζητήστε ένα συμπληρωμένο αντίγραφο από τον προμηθευτή. Όπως έχει συμφωνηθεί, τα σχολεία πρέπει να λάβουν μια συμφωνία υπεργολαβίας επεξεργασίας από τον προμηθευτή τους εντός 4 εβδομάδων από την υποβολή του αιτήματος.
Βήμα 3: Ελέγξτε τη συμφωνία υπεργολαβίας επεξεργασίας
Κατά τη λήψη της σύμβασης, το σχολικό συμβούλιο πρέπει να ελέγξει αν η σύμβαση έχει συμπληρωθεί σωστά και ότι ο προμηθευτής δεν έχει τροποποιήσει το αρχικό κείμενο.
Βήμα 4: Συμφωνία και επιστροφή της συμφωνίας υπεργολαβίας επεξεργασίας
Είναι σωστή η συμφωνία υπεργολαβίας επεξεργασίας; Τότε, μπορεί να υπογραφεί από το σχολικό συμβούλιο. Η αρμόδια αρχή είναι τέλος υπεύθυνη για την προστασία του απορρήτου των μαθητών και των εργαζομένων.
Έρευνα – Αξιολόγηση και διερεύνηση της σχέσης μας με την τεχνολογία
Η φουτουρίστρια της εκπαίδευσης Keri Facer (2011) συνιστά τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι εκπαιδευόμενοι να ενθαρρύνονται να κατανοήσουν και να διερευνήσουν τη σχέση τους με την τεχνολογία και τον τρόπο με τον οποίο συλλέγονται και φιλτράρονται οι πληροφορίες για λογαριασμό τους. Η Facer σημειώνει ότι «Κατά την εφαρμογή στο φιλτράρισμα πληροφοριών, όπως με τις μηχανές αναζήτησης, δεν μπορούμε απλώς να σκεφτούμε την αλληλεπίδρασή μας με αυτά τα συστήματα ως μια διαδικασία «χρήσης» τους. Αντιθέτως, διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση και τη διαχείριση των αλληλεπιδράσεών μας». (σελ. 66).
Τέλος, οι εκπαιδευτικοί ίσως μερικές φορές να ενθουσιάζονται υπερβολικά και πρόωρα με την υιοθέτηση ενός νέου ψηφιακού εργαλείου, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τα προσωπικά δεδομένα που επεξεργάζεται το εργαλείο. Για αυτό το Kennisnet ανέπτυξε ένα εργαλείο αυτοαξιολόγησης που ονομάζεται appchecker (διαθέσιμο στα αγγλικά). Το εργαλείο έχει σχεδιαστεί ως μια ηλεκτρονική φόρμα/λίστα ελέγχου που ζητά από τον συμμετέχοντα να λάβει υπόψη τα σημεία που σχετίζονται με την προστασία προσωπικών δεδομένων κατά την επιλογή ενός ψηφιακού εργαλείου (π.χ. «το εργαλείο σάς ζητά να συμπληρώσετε προσωπικά δεδομένα;» ή «σας ζητά να επιτρέψετε την πρόσβαση σε σημεία του smartphone ή του υπολογιστή σας»). Περιλαμβάνει, επίσης, εξηγήσεις για αυτές τις ερωτήσεις. Το εργαλείο στοχεύει, τέλος, στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης από τους εκπαιδευτικούς και στην υποστήριξη των σχολείων στην αντιμετώπιση ζητημάτων ασφάλειας πληροφοριών.
Έρευνα – Ανάπτυξη ενός δεοντολογικού πλαισίου για καθοδήγηση της λήψης αποφάσεων σχετικά με τη χρήση εκπαιδευτικών τεχνολογιών
Οι Olcott et al. (2014) συνεργάστηκαν με σχολεία της Καταλονίας, για να αναλύσουν τα νέα δεοντολογικά ζητήματα και επιλογές που σχετίζονται με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών, σε συνάρτηση με άλλα τοπικά και εθνικά πλαίσια. Στη συνέχεια, ανέπτυξαν ένα πλαίσιο βασισμένο στο δεοντολογικό πλαίσιο Ethical Context Continuum (ECC) για καθοδήγηση της λήψης αποφάσεων σχετικά με τις πιθανές ζημίες ή/και οφέλη των διαφόρων ψηφιακών τεχνολογιών για τα άτομα και τις ομάδες.
Το πλαίσιο καθορίζει τέσσερις αρχές που πρέπει να ληφθούν υπόψη από τις κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις, τους εκπαιδευτικούς, τους ιδιώτες και άλλους:
- Η κατάρτιση επάνω στην υπεύθυνη, ασφαλή και δεοντολογική χρήση των τεχνολογιών πρέπει να είναι προσβάσιμη από όλα τα μέλη της κοινωνίας.
- Η εκπαίδευση βασίζεται σε αξίες και η εκπαίδευση παρέχεται σε, με και από αξίες.
- Οι τεχνολογίες πρέπει να χρησιμοποιούνται καταλλήλως (με σύνεση και σεβασμό) και όχι απλώς να χρησιμοποιούνται.
- Η ατομική και συλλογική δέσμευση καθορίζει την υπεύθυνη και υποδειγματική χρήση των τεχνολογιών (π.χ. ατομική συλλογική ζημία ή/και όφελος).
Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι η πολυπλοκότητα και τα δυνητικά δεοντολογικά ζητήματα που σχετίζονται με τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών στην εκπαίδευση είναι πιθανό να συνεχίσουν να διευρύνονται.
Συμπέρασμα
Τα ολλανδικά σχολεία ευαισθητοποιούνται όλο και περισσότερο για την ασφάλεια των πληροφοριών και την προστασία απορρήτου. Κατά συνέπεια, τα σχολεία εστιάζουν στην προσεκτική διαχείριση των δεδομένων των μαθητών και των αποτελεσμάτων των εξετάσεων. Η κατάρτιση συμφωνιών υπεργολαβίας επεξεργασίας είναι κάτι σύνηθες. Ωστόσο, οι εκπαιδευτικοί μπορούν ακόμα να αναζητούν εργαλεία στο διαδίκτυο ανεξάρτητα και να τα χρησιμοποιούν στη διδασκαλία τους χωρίς προφυλάξεις.
Τα μέσα και οι ορθές πρακτικές που παρουσιάστηκαν από τις Κάτω Χώρες θα μπορούσαν να προσαρμοστούν στο πλαίσιο άλλων χωρών. Σε επίπεδο σχολείου, είναι επίσης σημαντικό να υπάρχει καλή συνεργασία μεταξύ του σχολικού συμβουλίου, ενός υπεύθυνου προστασίας απορρήτου (ή του διαχειριστή ΤΠΕ) και του εκπαιδευτικού.
Οι μαθητές και οι γονείς θα πρέπει, επίσης, να συμμετέχουν στη διαδικασία ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης, καθώς ο ρόλος τους στο οικοσύστημα είναι καίριος. Στόχος είναι οι μαθητές να θέτουν κρίσιμες ερωτήσεις αναφορικά με τη χρήση ενός ψηφιακού εργαλείου αξιολόγησης στην τάξη. Αν και πρέπει να σημειωθεί αρκετή πρόοδος για την επίτευξη αυτού του στόχου, τα πρώτα βήματα έχουν γίνει πλέον στην Ολλανδία.