Διαμορφωτική αξιολόγηση με τη χρήση ψηφιακών χαρτοφυλακίων
Περίληψη
Με δεδομένο ότι ο κλοιός της μεγαλύτερης υγειονομικής κρίσης της εποχής μας έχει σφίξει αρκετά, και μάλιστα έχει διαταράξει τους εκπαιδευτικούς πυλώνες που συμβολίζουν αυτό που θεωρούσαμε φυσιολογικό μέχρι πρότινος, πολλές πτυχές της διδασκαλίας, της μάθησης και της αξιολόγησης έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της συζήτησης, μεταξύ άλλων ο ρόλος των ψηφιακών τεχνολογιών και της αξιολόγησης. Το να γίνουν αντιληπτές αυτές οι μεγάλες ιδέες δεν είναι ούτε κάτι καινούργιο, αλλά ούτε και εύκολη δουλειά. Η παρούσα μελέτη περίπτωσης διερευνά μια πρωτοβουλία για την κατάρτιση των εκπαιδευτικών στην Ιρλανδία, η οποία υποστηρίζει την εφαρμογή ψηφιακών χαρτοφυλακίων και την ενίσχυση της αξιολόγησης του γραμματισμού μέσω ψηφιακής διαμορφωτικής αξιολόγησης. Η μελέτη περίπτωσης μάς δίνει τη δυνατότητα να μάθουμε από την πρωτοβουλία αυτή σε επίπεδο τάξης και σε επίπεδο σχολείου συνολικά.
Digital portfolio video - PDST
Μπορείτε να κατεβάσετε αυτό το άρθρο σε μορφή PDF εδώ.
Το πλαίσιο της δράσης
Σε επίπεδο πολιτικής, η Ψηφιακή στρατηγική για τα σχολεία 2015-2020 (Υπουργείο Παιδείας και Δεξιοτήτων, Ιρλανδία, 2015) εκφράζει τη δέσμευση να διερευνηθούν τρόποι με τους οποίους τα ψηφιακά χαρτοφυλάκια μπορούν να ενισχύσουν τη διδασκαλία, τη μάθηση και την αξιολόγηση σε όλο το φάσμα από την αρχική εκπαίδευση έως την κατάρτιση των εκπαιδευτικών. Οι στόχοι της στρατηγικής ευθυγραμμίστηκαν σκόπιμα με άλλες κατευθύνσεις πολιτικής και προγράμματος σπουδών και πρωτίστως με την αναθεώρηση του προγράμματος σπουδών της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (A framework for Junior Cycle, δηλαδή του πλαισίου για τους μικρότερους μαθητές της δευτεροβάθμιας), που σχεδιάστηκε με βάση οκτώ βασικές αρχές και βασικές δεξιότητες.
Η Υπηρεσία Επαγγελματικής Ανάπτυξης για εκπαιδευτικούς (PDST) είναι η μεγαλύτερη υπηρεσία ενιαίας υποστήριξης της Ιρλανδίας, προσφέροντας ευκαιρίες επαγγελματικής κατάρτισης σε εκπαιδευτικούς και διευθυντές σχολείων σε μια σειρά τομέων, παιδαγωγικών, σχετικών με το πρόγραμμα σπουδών και εκπαιδευτικών. Η PDST συστάθηκε τον Σεπτέμβριο του 2010 ως μια κοινή, ολοκληρωμένη και διατομεακή υπηρεσία υποστήριξης των σχολείων.
Το πλαίσιο για τους μικρότερους μαθητές της δευτεροβάθμιας παρουσιάζει μια διπλή προσέγγιση της αξιολόγησης: Χρησιμοποιούνται στρατηγικές διαμορφωτικής αξιολόγησης για την ενημέρωση της διαδικασίας μάθησης κατά τη διάρκεια των τριών ετών, ενώ στο τέλος αυτών των τριών ετών χρησιμοποιείται επίσης μια συνιστώσα της αθροιστικής αξιολόγησης, στο πλαίσιο της διαδικασίας υποβολής εκθέσεων.
Η πρωτοβουλία της PDST «Διαμορφωτική αξιολόγηση με τη χρήση Ψηφιακού Χαρτοφυλακίου» είχε στόχο να αναπτύξει και να εμβαθύνει την κατανόηση των ψηφιακών χαρτοφυλακίων ως συλλογών στοιχείων που συγκεντρώνονται για να παρουσιάσουν τη μαθησιακή διαδρομή ενός ατόμου με την πάροδο του χρόνου και να επιδείξουν τις ικανότητές του (EUFolio, 2015, σελ. 9), καθώς και να μελετήσει το ψηφιακό χαρτοφυλάκιο ως μέσο αποθήκευσης, χώρο εργασίας και μέσο παρουσίασης. Η πρωτοβουλία τέθηκε στη διάθεση όλων των μετά το δημοτικό σχολείων της Ιρλανδίας που προσφέρουν το πρόγραμμα μεταβατικού έτους (το 90% των 723 σχολείων στην Ιρλανδία προσφέρουν είτε ένα προαιρετικό είτε ένα υποχρεωτικό έτος 4).
Το πρόγραμμα του μεταβατικού έτους είναι ένα διεπιστημονικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται κατά το Έτος 4, μετά τον κύκλο για τους μικρότερους μαθητές της δευτεροβάθμιας (δηλαδή, μετά την χαμηλότερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ιρλανδία). Έχει διεπιστημονικό χαρακτήρα και η ποικιλία των παρεχόμενων εμπειριών διασφαλίζει ότι τα σχολεία αξιολογούσαν ήδη ευέλικτα τη μάθηση, ενώ πολλά από αυτά χρησιμοποιούν ένα χαρτοφυλάκιο σε έντυπη μορφή για τον σκοπό αυτό.
Μετά την αρχική φάση, η πρωτοβουλία διατέθηκε προς χρήση πέραν του μεταβατικού έτους και σε όλα τα σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα. Ο αριθμός των συμμετεχόντων σχολείων που χρησιμοποιούν την πρωτοβουλία αποκλειστικά κατά το πρόγραμμα του μεταβατικού έτους έχει μειωθεί, δείχνοντας την επιτυχία της πρωτοβουλίας ως προς την υποστήριξη των σχολείων ώστε να προσαρμοστούν στη μεταρρύθμιση. Μέχρι σήμερα, έχουν συμμετάσχει στο πρόγραμμα 150 σχολεία.
• Φάση 1 (πιλοτική): Σεπτέμβριος 2015 - Ιούνιος 2017
24 σχολεία, μόνο κατά το πρόγραμμα του μεταβατικού έτους
• Φάση 2: Φεβρουάριος 2018 - Μάιος 2019
34 σχολεία, που δεν περιορίζονταν στο μεταβατικό έτος
• Φάση 3: Φεβρουάριος 2019 - Μάιος 2020
44 σχολεία, με μεγαλύτερη έμφαση στη διαμορφωτική αξιολόγηση
• Φάση 4: Νοέμβριος 2019 - Μάιος 2021
47 σχολεία, με συνεχή έμφαση στη διαμορφωτική αξιολόγηση
Τα σχολεία καλούνται να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής στην πρωτοβουλία μέσω μιας ηλεκτρονικής φόρμας εκδήλωσης ενδιαφέροντος, η οποία δημοσιεύεται ένα έτος πριν από την έναρξη μιας δεδομένης φάσης της πρωτοβουλίας στα σχολεία.
Τα σχολεία καλούνται να περιγράψουν την τρέχουσα ψηφιακή υποδομή τους. Αν οι υποδομές ενός σχολείου χρειάζονται σημαντική ανάπτυξη, η υλοποίηση ανακατευθύνεται σε έναν καταλληλότερο μηχανισμό στήριξης, με την επιλογή να ενταχθεί το σχολείο σε μεταγενέστερη φάση της πρωτοβουλίας. Στο πλαίσιο της ψηφιακής στρατηγικής, το Υπουργείο Παιδείας έχει διαθέσει πολυετή χρηματοδότηση ύψους 210 εκατομμυρίων ευρώ στο Τμήμα Εκπαίδευσης για την υποστήριξη της ανάπτυξης υποδομών ΤΠΕ στα σχολεία.
Τα σχολεία που γίνονται δεκτά στην πρωτοβουλία υποστηρίζονται μέσω ενός μοντέλου συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης, το οποίο υποστηρίζει τους συντονιστές της πρωτοβουλίας με στόχο την ανάπτυξη των γνώσεων παιδαγωγικού περιεχομένου τους, της τεχνικής εξειδίκευσής τους και των ηγετικών και διαχειριστικών ικανοτήτων τους.
Το πρόγραμμα επαγγελματικής ανάπτυξης περιλαμβάνει τρεις συνιστώσες: (1) Εξατομικευμένη υποστήριξη σχολείων κατόπιν αιτήματος, (2) πρόγραμμα εισαγωγικών σεμιναρίων, και (3) την Εργαλειοθήκη ψηφιακού χαρτοφυλακίου.
Ανατίθεται σε έναν σύμβουλο PDST (εκπαιδευτή) η υποστήριξη ενός σχολείου κατά τη διάρκεια της πρωτοβουλίας. Ο σύμβουλος συνεργάζεται με τον διευθυντή του σχολείου ώστε να ορίσουν δύο εκπαιδευτικούς που θα αναλάβουν τον συντονισμό της πρωτοβουλίας στο σχολείο τους. Υπό ιδανικές συνθήκες, οι συντονιστές είναι αρμόδιοι για τη χρήση ψηφιακών εργαλείων κατά τη διδασκαλία, τη μάθηση και την αξιολόγηση.
Για τους εκπαιδευτικούς, στόχος είναι το ψηφιακό χαρτοφυλάκιο να ενσωματωθεί στον προγραμματισμένο χρόνο διδασκαλίας τους, ενώ παράλληλα ο συντονιστής να έχει αρκετό χρόνο για να δουλέψει με αυτούς τους εκπαιδευτικούς. Αυτό είναι εφικτό κατά κανόνα εντός των 33 επιπλέον ωρών που παρέχουν οι εκπαιδευτικοί εκτός του προγραμματισμένου σχολικού σχεδιασμού και της ΣΕΑ (συνεχής επαγγελματική ανάπτυξη). Προβλέπεται να ορίζονται αντικαταστάτες για όσους συμμετέχουν στην εξωτερική συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη (ΣΕΑ).
Η ένταξη αρχίζει οκτώ μήνες πριν από την υλοποίηση, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για την κατάρτιση του προσωπικού, τον προγραμματισμό, την αναβάθμιση της υποδομής κ.λπ. Στην πρώτη εισαγωγική εκδήλωση συμμετέχουν οι διευθυντές των σχολείων και οι συντονιστές και το επίκεντρο είναι να γίνει μια εισαγωγή στην πρωτοβουλία και να ξεκινήσει η διαδικασία σχεδιασμού. Μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης εισαγωγικής εκδήλωσης, οι συντονιστές ολοκληρώνουν ένα διαδικτυακό σεμινάριο σχετικά με τα ψηφιακά χαρτοφυλάκια.
Το δεύτερο εισαγωγικό σεμινάριο συνεχίζει τη διαδικασία σχεδιασμού και περιλαμβάνει μια συνεδρία σχετικά με το ρόλο της ηγεσίας στη διασφάλιση της επιτυχίας της πρωτοβουλίας. Οι συντονιστές συντάσσουν ένα πλάνο υλοποίησης συγκεκριμένα για το σχολείο τους.
Το δεύτερο και το τρίτο εισαγωγικό σεμινάριο εστιάζουν στην ανάπτυξη της κατανόησης των πρακτικών διαμορφωτικής αξιολόγησης από τους συντονιστές και στη διερεύνηση της ψηφιακής διαμορφωτικής αξιολόγησης. Η τεχνική κατάρτιση ενσωματώνεται στις διάφορες συνεδρίες των σεμιναρίων 2 και 3, όπου οι συμμετέχοντες καταπιάνονται με πληθώρα εργασιών εφαρμόζοντας πρακτικές διαμορφωτικής αξιολόγησης στη διαδικτυακή τους πλατφόρμα.
Καθώς το τρίτο εισαγωγικό σεμινάριο πραγματοποιείται κατά τη φάση υλοποίησης, οι συντονιστές έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν σχετικά με τις επιτυχίες και τις προκλήσεις της υλοποίησης μέχρι εκείνο το σημείο. Η τελική εκδήλωση της ένταξης λαμβάνει χώρα προς το τέλος του σχολικού έτους και αποτελεί μια ευκαιρία για τα σχολεία να παρουσιάσουν τι έμαθαν και να αναλογιστούν την υλοποίηση της πρωτοβουλίας στο σχολείο τους. Τα σχολεία συζητούν σχετικά με τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν και τις λύσεις που βρήκαν και εξετάζουν τα επόμενα βήματα για τη διατήρηση και την ανάπτυξη της πρωτοβουλίας μετά το τρέχον σχολικό έτος.
Αξιολόγηση είναι η διαδικασία παραγωγής, συλλογής, καταγραφής, ερμηνείας, χρήσης αποδεικτικών στοιχείων μάθησης σε άτομα, ομάδες ή συστήματα, και κατάρτισης έκθεσης σχετικά με αυτήν. Η αξιολόγηση στην εκπαίδευση προσφέρει πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο της μάθησης και την επίτευξη προόδου στην ανάπτυξη γνώσεων, συμπεριφοράς και στάσης αντιμετώπισης (Εθνικό Συμβούλιο για το Πρόγραμμα Σπουδών και την Αξιολόγηση, 2015).
Η εργαλειοθήκη που αναπτύχθηκε από το PDST παρέχει πόρους για τη διαμορφωτική αξιολόγηση και τεχνική υποστήριξη για τη χρήση του ψηφιακού χαρτοφυλακίου. Σκοπός αυτής της εργαλειοθήκης είναι να υποστηρίξει τους συντονιστές κατά την ανάπτυξη της δικής τους εξειδίκευσης, αλλά και να τους δώσει υλικό για να υποστηρίξουν τους συναδέλφους τους στο σχολείο.
Μαρτυρία μαθητή
- «Οι ψηφιακές δεξιότητες που μάθαμε θα με ωφελήσουν ιδιαίτερα στο μέλλον, δεδομένου ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες δεν πρόκειται ποτέ να σταματήσουν να υπάρχουν και θα είναι πολύ σημαντικές σε όλους τους τομείς εργασίας.»
- «Μου αρέσει πολύ η σελίδα μου για το σχολικό μιούζικαλ, επειδή έτσι μπόρεσα να μιλήσω για το πόσο μου άρεσε που συμμετείχα σε όλα και να μοιραστώ τη δική μου εμπειρία σχετικά. Μπαίνω συχνά σε αυτή τη σελίδα και ξαναδιαβάζοντάς τη μου υπενθυμίζει πόσο πολύ με άλλαξε ως άτομο και πώς απέκτησα μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.»
- «Αισθάνομαι υπερηφάνεια για τον τρόπο που κατάφερα να τη σχεδιάσω και για το ότι δεν ήταν το ίδια με κανενός άλλου.»
- «Το χαρτοφυλάκιό μου βελτιώθηκε καθώς έλαβα ανατροφοδότηση από τον δάσκαλο/τη δασκάλα και τους συμμαθητές μου και σκέφτηκα σχετικά με αυτό.»
Μαρτυρία εκπαιδευτικού
- «Η χρήση στρατηγικών διαμορφωτικής αξιολόγησης ήταν εξαιρετικά ωφέλιμη, διότι ζητήσαμε από τους μαθητές όχι απλώς να παρουσιάσουν το έργο τους, αλλά και να το επανασχεδιάσουν με βάση την ανατροφοδότηση που έλαβαν από τους εκπαιδευτικούς τους και τους συμμαθητές τους. Είναι σε θέση να διαπιστώσουν τι αλλάζει μεταξύ του αρχικού προσχεδίου και του τελικού σχεδίου, γεγονός που τους παρέχει μια πληρέστερη εμπειρία μάθησης.»
- «Από περιβαλλοντική άποψη, τα ψηφιακά χαρτοφυλάκια είναι σημαντικά, καθώς χάρη σε αυτά μειώνεται η ποσότητα της άσκοπων εκτυπώσεων. Άλλα πλεονεκτήματα αφορούν τη δυνατότητα πολύ καλύτερης παρακολούθησης της μάθησης των μαθητών και τη δυνατότητα συζήτησης της εργασίας των μαθητών με τους γονείς σε συναντήσεις γονέων-εκπαιδευτικών.»
- «Η χρήση του ψηφιακού χαρτοφυλακίου ώστε οι μαθητές να διατηρήσουν την εργασία τους, ενθάρρυνε αισθητά την ανεξάρτητη μάθηση και έδωσε κίνητρο στους μαθητές για να διαχειρίζονται τις δικές τους πληροφορίες.»
Μαρτυρία διευθυντή σχολείου
- «Η παροχή υποστήριξης, που προσαρμόστηκε με βάση τις ανάγκες του σχολείου μας, ήταν πολύ σημαντική. Αυτό ακριβώς χρειάζεται όταν εισάγεται μια νέα πρωτοβουλία, επειδή κάθε σχολείο είναι διαφορετικό."
- «Το ψηφιακό χαρτοφυλάκιο χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως αποθετήριο, με ορισμένα αρχικά βήματα ως προς τη συμμετοχή σε στρατηγικές διαμορφωτικής αξιολόγησης. Πρέπει να ενθαρρύνουμε τη μεγαλύτερη συμμετοχή των μαθητών και των εκπαιδευτικών στη διαμορφωτική αξιολόγηση.»
- «Ο ψηφιακός γραμματισμός έχει βελτιωθεί σημαντικά μέσω του ψηφιακού χαρτοφυλακίου.»
Έρευνα – Αξιοποίηση των δυνατοτήτων των ψηφιακών χαρτοφυλακίων
Οι Rahimi, van den Berg και Veen (2015, στα αγγλικά) προτείνουν ένα μοντέλο διαδικασίας 4 σταδίων για την καθοδήγηση του σχεδιασμού εκπαιδευτικών προσεγγίσεων επικεντρωμένων στους μαθητές, οι οποίες αναθέτουν στους μαθητές πολυδιάστατα προβλήματα (π.χ. μάθηση βάσει έργου, μάθηση βάσει προβλημάτων, μάθηση βάσει έρευνας):
- Μελέτη (παρέχοντας επιλογές) – Οι εκπαιδευτικοί κάνουν τη γενική ανάθεση, προτείνουν εκπαιδευτικούς πόρους, δομή ομαδικής εργασίας και εργαλεία Web 2.0 (π.χ. ψηφιακοί νοητικοί χάρτες, ηλεκτρονικό/ψηφιακό χαρτοφυλάκιο, ανταλλαγή σκέψεων και ιδεών, ιστολόγιο, συγγραφή από κοινού και αφήγηση ιστοριών).
- Υλοποίηση (υποστήριξη) – Οι μαθητές υλοποιούν τα μαθησιακά τους προγράμματα. Ο παιδαγωγικός σχεδιασμός της υποστήριξης των μαθησιακών δραστηριοτήτων υποστηρίζει τους εκπαιδευόμενους.
- Αναλογισμός (κάνοντας αξιολόγηση) – Η φάση αυτή θεωρείται απαραίτητη για τη μάθηση και τον αυτοέλεγχο. Οι μαθητές αξιολογούν τη στρατηγική μάθησης και τα αποτελέσματά της και εξετάζουν τρόπους βελτίωσής της στο μέλλον. Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να δίνουν έναυσμα για προβληματισμό και να ενθαρρύνουν τους μαθητές να κάνουν διάλογο σχετικά με τη μάθηση τους. Αυτό μπορεί να ενισχυθεί με την ανάλυση μάθησης.
- Ανατροφοδότηση (εφαρμογή) – Οι μαθητές θα πρέπει να ενθαρρύνονται να συμμετέχουν ενεργά στην οικοδόμηση και την αναμόρφωση του περιβάλλοντος μάθησης.
Καθήκον των εκπαιδευτικών είναι να υποστηρίξουν τη μάθηση, ώστε οι μαθητές να μπορούν να αναπτύξουν δεξιότητες και να αναλάβουν τον έλεγχο της μάθησης τους, καθώς και να παράσχουν ευκαιρίες στους μαθητές για να αναπτύξουν το δικό τους περιβάλλον μάθησης.
Διδάγματα
Κατά τη διάρκεια της πρωτοβουλίας προέκυψαν διάφορες προκλήσεις.
Βιωσιμότητα και συνέχεια
Δεδομένου ότι η υποστήριξη των σχολείων διαρκεί περίπου 18 μήνες, προέκυψαν προβλήματα συνέχειας λόγω του ότι οι συντονιστές άλλαξαν σχολείο, ανέλαβαν διαφορετικό ρόλο στο σχολείο ή βρέθηκαν σε άδεια. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το ζήτημα, ξεκινώντας από τη φάση 4, συνιστάται τα σχολεία να επιλέγουν δύο συντονιστές αντί για έναν.
Προφίλ συντονιστών
Κατά τη διάρκεια των φάσεων 1 και 2 της πρωτοβουλίας, παρατηρήθηκε ότι το προφίλ και η επιλογή του συντονιστή διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην επιτυχή υλοποίηση της πρωτοβουλίας. Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, προστέθηκε ένα επιπλέον βήμα στη φάση σχεδιασμού, κατά το οποίο οι σύμβουλοι PDST βοηθούν τον διευθυντή του σχολείου κατά το στάδιο σχεδιασμού για τον προσδιορισμό των εκπαιδευτικών που είναι οι πλέον κατάλληλοι για να αναλάβουν τον ρόλο του συντονιστή. Η διαδικασία αυτή υποστηρίχθηκε, επίσης, συμπεριλαμβάνοντας έναν δεύτερο συντονιστή, καθώς έτσι διασφαλίζεται ότι η συντονιστική ομάδα διαθέτει κατάλληλη συνδυαστική εμπειρία.
Ηγεσία
Βασικός παράγοντας για την επιτυχία κάθε πρωτοβουλίας που βασίζεται στο σχολείο είναι η ηγεσία. Έχοντας αυτό υπόψη, οι διευθυντές σχολείων ενθαρρύνονται να παρακολουθήσουν το πρώτο εισαγωγικό σεμινάριο και την κοινή ημέρα μάθησης. Ωστόσο, υιοθετείται μια προσέγγιση διαμοιρασμού της ηγετικής θέσης. Για την υποστήριξη των συντονιστών σε αυτή την πτυχή του ρόλου τους, τα δύο πρώτα εισαγωγικά σεμινάρια περιλαμβάνουν ειδικές συνεδρίες για την ηγεσία και τη διαχείριση. Επιπλέον, δίνεται χρόνος στους συντονιστές στα σχολεία τους για να προγραμματίσουν την πρωτοβουλία. Ο ρόλος του συντονιστή είναι εθελοντικός και δεν υπάρχουν σταθερές απαιτήσεις. Συνεπώς, οι διευθυντές σχολείων προσπαθούν στο μέτρο του δυνατού, σε σχολικό επίπεδο, να στηρίξουν την ενεργό συμμετοχή τους και την αφιέρωση χρόνου εκ μέρους τους.
Οι σύμβουλοι PDST χρησιμοποιούν ένα μοντέλο διευκόλυνσης/καθοδήγησης για να υποστηρίξουν τους συντονιστές, ώστε να προσδιορίσουν την προσέγγιση που είναι καταλληλότερη για το δικό τους σχολείο και να επιλύσουν τυχόν προβλήματα που προκύπτουν.
Συμμετοχή πολλών εκπαιδευτικών σε επίπεδο σχολείου
Αν και η πρωτοβουλία συντονίζεται από δύο εκπαιδευτικούς, στις περισσότερες περιπτώσεις εμπλέκονται πολύ περισσότεροι εκπαιδευτικοί. Για παράδειγμα, αν η πρωτοβουλία εφαρμοστεί σε μια τάξη μαθητών στο μεταβατικό έτος, οι εκπαιδευτικοί όλων των μαθημάτων του μεταβατικού έτους θα συμμετέχουν στη χρήση ψηφιακών χαρτοφυλακίων. Το γεγονός αυτό παρουσιάζει ορισμένες δυσκολίες, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών ώστε να συμμετάσχουν επιτυχώς στην πρωτοβουλία. Το ζήτημα της επαγγελματικής εξέλιξης των εκπαιδευτικών αντιμετωπίζεται ως μέρος του σχεδίου υλοποίησης του σχολείου. Η ανάπτυξη του σχεδίου πέντε μήνες πριν από την έναρξη του νέου σχολικού έτους δίνει στα σχολεία αρκετό χρόνο για να παράσχουν εργαστήρια επαγγελματικής ανάπτυξης στο προσωπικό και να κάνουν τυχόν αλλαγές στο σχολικό πρόγραμμα.
Οι συντονιστές υποστηρίζονται περαιτέρω σε αυτή την επαγγελματική εξέλιξη από τον σύμβουλο PDST τους και μέσω πρόσβασης στην εργαλειοθήκη ψηφιακού χαρτοφυλακίου.
Εικόνα 1 Βίντεο από την εργαλειοθήκη που εξηγεί την παιδαγωγική αρχή πίσω από τα ψηφιακά χαρτοφυλάκια και πώς να ξεκινήσετε με αυτά.
Η συμμετοχή πολλών εκπαιδευτικών διευθετείται παρέχοντας στους εκπαιδευτικούς στοιχεία που αποδεικνύουν την αξία της πρωτοβουλίας (π.χ. μέσω ανταλλαγής δημοσιευμένων ερευνών και σχολικών μαρτυριών, μέσω της περιοδικής εξέτασης των επιτυχιών της πρωτοβουλίας στο πλαίσιο ενός σχολείου), αλλά και μέσω εξωτερικών παραγόντων, όπως η μετάβαση σε αξιολογήσεις βάσει έργου σε ολόκληρο το πρόγραμμα σπουδών. Πάντα υπάρχει σημαντικό ενδιαφέρον για την πρωτοβουλία, καθώς τα σχολεία κατανοούν μέσω της μεταρρύθμισης των προγραμμάτων σπουδών και της κατεύθυνσης της πολιτικής ότι κινούμαστε προς αυτήν την κατεύθυνση.
Ψηφιακή διαμορφωτική αξιολόγηση
Παρόλο που η πρωτοβουλία ονομάζεται «Διαμορφωτική αξιολόγηση με τη χρήση ψηφιακού χαρτοφυλακίου», παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια των φάσεων 1 και 2 ότι τα σχολεία έτειναν να εστιάζουν περισσότερο στο στοιχείο του ψηφιακού χαρτοφυλακίου της πρωτοβουλίας και λιγότερο στη διαμορφωτική αξιολόγηση. Αυτό έγινε φανερό κατά τις ημέρες κοινής μάθησης στο τέλος του έτους, κατά τις οποίες τα σχολεία έτειναν να επισημαίνουν τις προκλήσεις όσον αφορά τη δημιουργία των ψηφιακών χαρτοφυλακίων τους και ως προς τη χρήση τους για αποθήκευση και προβολή. Σπάνια αναφερόταν η χρήση του χαρτοφυλακίου ως χώρου εργασίας και ο ρόλος της διαμορφωτικής αξιολόγησης σε αυτόν.
Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος ελήφθησαν ορισμένα μέτρα. Πριν από την αποδοχή σχολείων σε μια δεδομένη φάση της πρωτοβουλίας, ο σύμβουλος PDST συνεργάστηκε με τον διευθυντή για να εξετάσει την ετοιμότητα του σχολείου να συμμετάσχει. Σχολεία που δεν διέθεταν την υποδομή για πλήρη συμμετοχή στους στόχους της πρωτοβουλίας, ανακατευθύνθηκαν σε εναλλακτική πορεία στήριξης και ενθαρρύνθηκαν να υποβάλουν νέα αίτηση για ένταξη στην πρωτοβουλία σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Η δομή των εισαγωγικών σεμιναρίων τροποποιήθηκε, ώστε να τονιστεί η σημασία της πλευράς της πρωτοβουλίας που αφορά τη διαμορφωτική αξιολόγηση και οι χωριστές συνεδριάσεις τεχνικής υποστήριξης μειώθηκαν προς όφελος της καλύτερης ενσωμάτωσης των στοιχείων του ψηφιακού χαρτοφυλακίου μάθησης στις συνεδρίες διαμορφωτικής αξιολόγησης των σεμιναρίων.
Τεχνική υποστήριξη
Σε όλες τις φάσεις της πρωτοβουλίας, παρατηρήθηκε ότι τα σχολεία απαιτούσαν τεχνική υποστήριξη σε σημαντικό επίπεδο για τη δημιουργία και τη χρήση της πλατφόρμας ψηφιακής μάθησης, παρόλο που δεν ήταν αυτός ο σκοπός της πρωτοβουλίας. Το ζήτημα αυτό διερευνήθηκε με διάφορους τρόπους.
Εντοπίστηκαν τα σχολεία των οποίων η ψηφιακή υποδομή χρειαζόταν σημαντική ανάπτυξη και παραπέμφθηκαν σε διαφορετική πορεία υποστήριξης. Τα σχολεία αυτά κατευθύνθηκαν σε άλλους τρόπους λήψης της απαιτούμενης τεχνικής υποστήριξης (π.χ. υποβολή αίτησης για υποστήριξη από την ομάδα ψηφιακών τεχνολογιών PDST, αξιοποίηση της υποστήριξης από το διοικητικό τους όργανο, αξιοποίηση της υποστήριξης από τον πάροχο της πλατφόρμας μάθησής τους). Για να βοηθήσει σε αυτή τη διαδικασία, η ομάδα PDST ανέπτυξε μια εργαλειοθήκη ψηφιακού χαρτοφυλακίου, η οποία συνδέει διάφορες πρακτικές διαμορφωτικής αξιολόγησης με τις σχετικές ψηφιακές δεξιότητες (βλ. Εικόνα 1). Αυτή η εργαλειοθήκη είναι διαθέσιμη εδώ.
Διατήρηση της δυναμικής
Όπως με κάθε νέα πρωτοβουλία στα σχολεία, υπάρχει μια ενέργεια που περιβάλλει την αρχική εφαρμογή της, η οποία μπορεί στη συνέχεια να χάσει τη δυναμική της.
Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, η τρίτη εισαγωγική ημέρα ορίστηκε στρατηγικά αρκετές εβδομάδες αφότου είχε ξεκινήσει η φάση υλοποίησης. Η δομή της ημέρας αυτής διαμορφώθηκε, με την πάροδο του χρόνου, έτσι ώστε να δίνεται στους συντονιστές περιθώριο να εξετάσουν τα επιτεύγματα και τις προκλήσεις της πρωτοβουλίας μέχρι εκείνο το σημείο και να επιλύσουν κοινά προβλήματα ως ομάδα.
Οι κεντρικές επικοινωνίες του PDST προγραμματίζονταν τακτικά, για να ελέγχεται η πρόοδος, ενώ οι επικοινωνίες αυτές ακολουθούνταν από επικοινωνία μεταξύ του συμβούλου PDST και του σχολείου του. Συμφωνήθηκε ότι οι σύμβουλοι PDST θα έχουν στόχο να πραγματοποιούν τουλάχιστον μία συνεδρία υποστήριξης με τα σχολεία τους ανά εξάμηνο.
Η κοινή ημέρα μάθησης υποστηρίζει, επίσης, τη διατήρηση της δυναμικής. Επειδή οι συντονιστές παρουσιάζουν την ιστορία του σχολείου τους αυτήν την ημέρα, αυτό λειτουργεί ως κίνητρο για τη συνέχιση της ανάπτυξης της πρωτοβουλίας στο 2ο και στο 3ο τρίμηνο του σχολικού έτους. Από την εμπειρία μας, η παρουσίαση της ιστορίας κάθε σχολείου έχει θετικό αντίκτυπο στη δέσμευση των συντονιστών να εξακολουθήσουν να αναπτύσσουν την πρωτοβουλία στο σχολείο τους. Η συνεδρία προγραμματισμού, η οποία αποτελεί μέρος της κοινής ημέρας μάθησης, δίνει, επίσης, στους συντονιστές την ευκαιρία να εξετάσουν την πρόοδό τους και να αρχίσουν τον προγραμματισμό για τη διατήρηση της πρωτοβουλίας κατά το επόμενο σχολικό έτος.